Romantyzm i jego interpretacje jako preludium do nowoczesności

27-28 września 2018

Romantyzm i jego interpretacje jako preludium do nowoczesności

Galeria Labirynt, Lublin, Polska

27-28 września 2018

Celem konferencji jest próba zogniskowania perspektyw odmiennych, lecz pokrewnych dyscyplin badawczych na wybranym problemie o charakterze historycznym i teoretycznym zarazem. Proponujemy, by problemem tym stała się epoka romantyzmu, czy może raczej – rozmaite przejawy ruchu romantycznego w Europie i Ameryce, którego trwanie określano bardzo niejednoznacznie, od lat 70-tych XVIII stulecia aż po przełom XIX i XX wieku (wczesny modernizm, tzw. neoromantyzm) – które chcielibyśmy interpretować w świetle pytania: czy romantyzm jest preludium do nowoczesności? Tak sformułowane zagadnienie mieści w sobie, jak się wydaje, całą wiązkę tematów, które były przedmiotem zażartych kontrowersji: gdzie należy sytuować początki nowoczesności – w epoce przełomu oświeceniowo-romantycznego? Czy romantyzm, jako epoka rewolucji w każdej niemal dziedzinie życia kultury i historii, zapoczątkowuje nowoczesność? A może wprost przeciwnie, romantyzm, zważywszy na koncepcje historiozoficzne niektórych wybitnych przedstawicieli tej epoki, byłby ostatnią próbą przeciwstawienia się fali nowoczesności?

Drugi repertuar zagadnień odnosi się do problemu interpretacji epoki romantycznej. Pominąwszy leksykalne spory i terminologiczno-etymologiczne ustalenia, sięgające co najmniej czasów Saint-Beuve’a, Heinego, Heyma czy Lovejoya, chcielibyśmy postawić pytanie o przekształcenia modelu interpretacji ruchu romantycznego – w jaki sposób interpretacje te i ich przemiany odsłaniają nie tylko odmienne aspekty romantyzmu, zasugerowane m.in. odmiennymi propozycjami metodologicznymi, lecz także ujawniają niewidzialną, aczkolwiek nieuniknioną siłę „grawitacji” wydłużonej perspektywy historycznej – jaki wpływ na interpretacje romantyzmu miał (i nadal posiada) „destabilizujący” potencjał nowoczesności? Czy w interpretacjach kultury romantycznej możemy dostrzec określone tradycje, ciągłości w rozumieniu fenomenu romantyzmu, i gdzie następują zerwania – dla przykładu: jaka droga dzieli interpretacje Waltera Benjamina i Manfreda Franka, H. G. Schenka i Jaspera Christensena?

Powyżej zarysowane kwestie są, rzecz jasna, niezwykle dyskusyjne i obszerne. Chcielibyśmy pokazać ich znaczenie na tle interpretacji wybranych przykładów dzieł sztuki, poezji, literatury, dzieł naukowych, które mogłyby stać się nie tylko symptomem przemian w rozumieniu romantyzmu, lecz także swoiście wybranymi exempla nowoczesnej wrażliwości, której jednym ze źródeł romantyzm jest z całą pewnością.

Koordynator naukowy: Ryszard Kasperowicz

Profesor w Zakładzie Teorii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego. Absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, gdzie pracował w latach 1992-2014 (magisterium 1992, doktorat 1999, habilitacja 2006, tytuł profesora 2013). Dyrektor tamtejszego Instytutu Historii Sztuki w latach 2006-2012. Jego zainteresowania badawcze to problemy teorii sztuki i estetyki XVIII-XIX wieku (przede wszystkim w Anglii i Niemczech) oraz dziejów metody i metodologii historii sztuki jako dyscypliny humanistycznej. Laureat konkursu im ks. prof. Szczęsnego Dettloffa przyznawanego przez Stowarzyszenie Historyków Sztuki oraz nagrody Fundacji im. ks. Janusza Pasierba. nominowany do Nagrody im. Jana Długosza. Członek Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Książki: Berenson i mistrzowie odrodzenia. Przyczynek do postawy estetycznej Bernarda Berensona, Kraków: Aureus 2001 Zweite, ideale Schöpfung. Sztuka w myśleniu historycznym Jacoba Burckhardta, Lublin: KUL 2004 Figury zbawienia? Idea „religii sztuki” w wybranych koncepcjach artystycznych XIX stulecia, Lublin: TN KUL 2010